ÿþ<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN"> <html> <head> <title>Ve tham lai Dong Thap Muoi mua nuoc noi 2011</title> <META content="text/html, charset=utf-8" http-equiv=Content-Type> <meta name="keywords" content="Luong Van Can, Alumni"> <LINK href="../../script/lvc.css" type=text/css rel=stylesheet> <STYLE type=text/css> .extra { FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: Times New Roman,Tahoma,arial; COLOR: "#000080"; TEXT-ALIGN: justify; text-indent: 20; margin-left: 20; margin-right: 20 margin-top: 10 } .sign { FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: Times New Roman,Tahoma,arial; TEXT-ALIGN: justify; COLOR: "#000080"; text-indent: 20; margin-left: 20; margin-top: 0 } </STYLE> </head> <body leftMargin=20 topMargin=10 MARGINHEIGHT="0" MARGINWIDTH="0"> <script>ShowHeader(2);</script> <script>ShowTopMenu(-1,2);</script> <img border="0" src="../../class/filmstrip.jpg" align="left" width="93" height="389"> <center> <p><font size="4" color="#000088"><b>VÀ THM L I ÒNG THÁP M¯ÜI MÙA N¯ÚC NÔI<br></b></font> <br> </font> <p style="margin-top: 12; margin-bottom: 5; text-indent:0 ; line-height:130%; margin-left:120; margin-right:5" align="justify"><FONT face="Times New Roman, Times, serif" size=3 color="#000080"> <i>Nm nay, do iÁu kiÇn khách quan, chúng ta không có chuy¿n dã ngo¡i dài ngày trong dËp hè, nên nhïng ng°Ýi thích ngao du s¡n thçy c£m th¥y nh° thiêu thi¿u mÙt iÁu gì. Bù l¡i, Ban Liên l¡c ang dñ ki¿n tÕ chéc mÙt chuy¿n i ch¡i biÃn ng¯n ngày ánh d¥u k÷ niÇm 45 nm ngày thành l­p tr°Ýng LVC (20.10.1966-20.10.2011), thì hay tin th§y cô Phùng Vn Phång të Houston (Texas) vÁ thm gia ình, Óng thÝi vÛi tin vui cho bà con vùng Óng b±ng sông Cíu Long trông ngóng n°Ûc të hai mùa m°a rÓi: Nm nay n°Ûc l¡i vÁ. Do m°a lÛn nhiÁu ngày ß §u nguÓn sông Mê Kông, ài Khí t°ãng Thçy Vn khu vñc Nam BÙ báo Ùng s½ có  Li Óng b±ng sông Cíu Long lÛn nh¥t trong 8 nm qua . Th¿ là th§y trò LVC hú nhau vÁ l¡i Óng Tháp M°Ýi thm gia inh bác M°Ýi Mích ß huyÇn V)nh H°ng, Long An. B¡n Phi Phúc ã mau m¯n phÕ bi¿n thông tin chi ti¿t trên m¡ng và h¹n ngày lên °Ýng: Chç nh­t 18.9.2011.</i> <p class="sign"> <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse" bordercolor="#111111" width="90%"> <tr> <td width="51%" valign="top"> <p class="extra"> <b>1. Khßi hành vào mÙt buÕi sáng ¹p trÝi </b> <p class="sign"> Kà të mùa n°Ûc nÕi nm 2005, ây là l§n thé sáu chúng ta tÕ chéc chuy¿n tham quan vùng tring Óng Tháp M°Ýi (TM). Ñi vÛi ng°Ýi sinh ra và lÛn lên ß vùng cao hay miÁn b¯c và miÁn trung, thì c£nh biÃn n°Ûc mênh mông tr¯ng xóa ¿n t­n chân trÝi qu£ là hiÇn t°ãng thiên nhiên kó thú. Còn nhïng ai tëng sÑng ß miÁn sông n°Ûc thì viÇc trß vÁ TM gãi l¡i bi¿t bao k÷ niÇm thÝi th¡ ¥u khi ra Óng ging câu b¯t cá, uÕi chuÙt, b¯t r¯n b¯t rùa trên các cÓn cao nhô lên khÏi n°Ûc. <p class="sign"> Chuy¿n i l§n này có r¥t nhiÁu g°¡ng m·t mÛi: gia ình Bùi Vn Mùi gÓm 5 ng°Ýi vÛi éa cháu nÙi tên Bun 16 tháng tuÕi, NguyÅn Công Quý  74 cùng vã và con gái Út, Tuy¿t Cháo Hàu, Lê thË Tâm, Kim Ph°ãng, NgÍc Bích, và nhïng nhân v­t quen thuÙc Minh oàn, Phi Phúc, Thái S¡n. VÁ phía th§y cô, có vã chÓng th§y Phång, vã chÓng th§y H°ng, th§y Lý (vào giÝ chót tr°Ûc lúc lên °Ýng, cô Lý nghe tin anh m¥t, ph£i vÙi trß vÁ nhà), th§y Khánh cùng con gái và con dâu mÛi. ·c biÇt có vã chÓng th§y TrËnh Công áng, anh th§y TrËnh Công Ngàn, tëng i ch¡i Mii Kê Gà vÛi CHS LVC cách ây m¥y nm, cing em chi¿c xe con ¿n tháp tùng oàn. <p class="sign"> B¡n NguyÅn ThË HiÇp, dù không tham gia °ãc, cing ¿n Tr°Ýng Nam Mù à chu©n bË cho cuÙc hành trình °ãc chu áo. B¡n còn ti¿c vÛi sÑ ng°Ýi nh° th¿ này giá mà thuê mÙt chi¿c xe 30 ch× thì chuy¿n i ch¯c ch¯n s½ vui h¡n. <p class="sign"> Ba chi¿c xe gÓm 1 chi¿c Merc. 16 ch× và 2 chi¿c xe con 7 ch× (cça th§y áng và cça Hi¿u, em Trai Minh oàn) khßi hành sau 6 giÝ và h¹n nhau dùng iÃm tâm sáng t¡i phß Hoàng Anh g§n sân v­n Ùng Long An à chào b¡n Lê Vn S¥m, mÙt CHS LVC thÕ Ëa ß vùng ¥t này. TrÝi hôm nay l¡i r¥t ¹p, hy vÍng s½ có mÙt ngày vui áp éng sñ háo héc cça mÍi thành viên trong oàn. <p class="extra"> <b>2. ôi iÁu vÁ Óng Tháp M°Ýi </b> <p class="sign"> Ra khÏi Ëa ph­n thË xã Long An theo QL 62 vào huyÇn Th¡nh Hóa và Tân Th¡nh, xe ch¡y dÍc theo con kinh chính D°¡ng Vn D°¡ng, tên mÙt thç lãnh (1900-1946) lñc l°ãng Bình Xuyên thÝi kháng chi¿n chÑng Pháp 1945-1946. Kinh do ng°Ýi Pháp ào, lúc §u mang tên Lagrande, nên °¡c ng°Ýi ViÇt Íc là kinh L¡c Ging, Chánh tham biÇn tÉnh Long An thÝi ó, rÙng 20m dài g§n 50km i të thË tr¥n Th¡nh Hóa qua thË tr¥n Tân Th¡nh ¿n huyÇn V)nh H°ng. Tr°Ûc 1990, khi ch°a có quÑc lÙ này, con kinh là °Ýng giao thông huy¿t m¡ch à vào vùng V)nh H°ng. Hai bên °Ýng, sau nhïng hàng tràm ã th¥y th¥p thoáng m·t n°Ûc tr¯ng Óng. Qua khÏi thË tr¥n MÙc Hóa (thÝi Ç Nhét CÙng Hòa là tÉnh lË Ki¿n T°Ýng), chúng ta ¿n giáp biên giÛi Camphuchia, nay có thêm cía kh©u và bên kia biên giÛi có casino thu hút nhïng con b¡c të VN qua,  cúng tiÁn ô cho n°Ûc b¡n. <p> <center><a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi01.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi01a.jpg" width="163" height="250"></a> <br><i>¢nh Tháp M°Ýi còn l°u trong chùa Tháp Linh</center></i></p> <p class="sign"> VÁ m·t Ëa lý, TM rÙng g§n 800 ngàn hecta, là vùng tring chéa n°Ûc sông Mê Kong mùa m°a të th°ãng nguÓn Õ vÁ, sau khi dÓn vào hÓ Tonlesap, làm tng diÇn tích hÓ lên g§n g¥p 5 l§n, të 3.000km2 lên h¡n 13.000km2. Không kà tÉnh Svay Rieng bên Campuchia, TM n±m trên Ëa ph­n ba tÉnh Long An, Óng Tháp và TiÁn Giang, mà 2/3 (66%) diÇn tích l¡i thuÙc vÁ Long An vÛi 6 huyÇn (Th¡nh Hóa, Tân Th¡nh, MÙc Hóa, V)nh H°ng, Tân H°ng và éc HuÇ) và chi¿m trên 60% diÇn tích cça tÉnh. Nh°ng  rÑn cça Óng Tháp M°Ýi l¡i n±m trên hai xã Mù Hòa và Tân KiÁu thuÙc huyÇn Tháp M°Ýi, tÉnh Óng Tháp. ó là khu di tích Gò Tháp, n¡i các nhà kh£o cÕ ã phát hiÇn d¥u v¿t nhiÁu Án, tháp, mÙ cÕ b±ng g¡ch, có të th¿ k÷ thé 5 ¿n thé 9-10 cùng nhiÁu hiÇn v­t b±ng vàng, gÑm, t°ãng g×, t°ãng á& , trong ó có mÙt bia á th¿ k÷ thé 5 nói ¿n viÇc thÝ phång mÙt ng«u t°ãng là hai bàn chân cça th§n Visnu, cho bi¿t ây là vùng ¥t cça v°¡ng quÑc Phù Nam x°a kia. <p class="sign"> Ëa danh Óng Tháp M°Ýi xu¥t phát të nhiÁu truyÁn thuy¿t, nh°ng có l½ theo t¥m hình chåp Tháp M°Ýi còn l°u giï t¡i chùa Pháp Linh, trên di tích Gò Tháp tëng có tòa tháp 10 t§ng là thuy¿t phåc h¡n h¿t. Tuy nhiên theo Ths sí hÍc NguyÅn Hïu Hi¿u, trong mÙt bài nghiên céu vn hóa dân gian TM, vùng này tr°Ûc ây °ãc ng°Ýi Pháp gÍi là Plaine des Joncs (Óng cÏ lác), còn dân gian gÍi là Vãng Tháp (có ngh)a là tháp bË bÏ ph¿, bË lãng quên), hay ch±m (§m l§y) lÛn, ch±m Mãng Th¡ch v.v& TÛi nm 1865, khi Thiên hÙ Võ Duy D°¡ng chÍn gò này l­p cn cé chÑng Pháp thì Tháp M°Ýi trß thành Ëa danh nÕi ti¿ng do th°Ýng xuyên xu¥t hiÇn trên các vn b£n hành chính cça chính quyÁn thuÙc Ëa và triÁu ình cing nh° trên báo chí Pháp. Và qua thÝi gian, Tháp M°Ýi trß thành tên gÍi cho c£ vùng rÙng lÛn: Óng Tháp M°Ýi. <p class="sign"> HÍc gi£ NguyÅn Hi¿n Lê (1912-1984) khi còn làm nhân viên công chánh ã tëng vào TM l¥y sÑ liÇu thçy vn, rÓi vi¿t du ký  B£y ngày trong Óng Tháp M°Ýi , xu¥t b£n nm 1954. Trong ó ông có ghi l¡i:  Nghe các cå già kà l¡i, hÓi x°a cánh Óng này là mÙt xé thËnh v°ãng, sau bË n°Ûc dâng lên cuÑn h¿t&  <p class="sign"> Tr°Ûc ó, të 1918 ¿n 1928, nhiÁu nhà kh£o cÕ ng°Ýi Pháp ã vào TM nghiên céu và công trình quan trÍng nh¥t thuÙc vÁ Louis Malleret (1901-1970), ViÇn tr°ßng ViÇn Bác cÕ ViÅn ông (EFEO, l Ecole Francaise d Extreme-Orient). Ông là tác gi£ bÙ sách  L Archeologie du Delta du Mekong (Kh£o cÕ hÍc vùng châu thÕ sông Mê Kong), chç y¿u là cuÑn thé IV (Le Cisbassac) xu¥t b£n 1963 chuyên kh£o vÁ các di tích vn hóa Óc Eo trong TM. Nm 2001, B£o Tàng Long An cing cho xu¥t b£n mÙt cuÑn  Kh£o cÕ hÍc Long An, Nhïng th¿ k÷ §u Công nguyên cça ba tác gi£ Bùi Phát DiÇm, ào Linh Côn và V°¡ng Thu HÓng, ghi l¡i §y ç nhïng công trình khai qu­t các di chÉ kh£o cÕ trên Ëa bàn tÉnh. Trên b£n Ó kh£o cÑ kèm theo sách, chÉ riêng ph§n TM thuÙc Long An, chúng ta có thà ¿m trên 30 iÃm di chÉ kh£o cÕ và các di chÉ tìm °ãc có niên ¡i të TK III tr°Ûc CN cho ¿n TK XI-XII sau CN chéng tÏ vùng này x°a kia thuÙc v°¡ng quÑc Phù Nam và Thçy Chân L¡p, chËu £nh h°ßng rõ rÇt nÁn vn hóa ¤n Ù. <p class="sign"> TM ngày nay °ãc khai thác à trß thành nhïng cánh Óng lúa hai vå cho nng xu¥t cao thuÙc lo¡i nh¥t n°Ûc góp ph§n giúp n°Ûc ta éng vào hang thé hai xu¥t kh©u g¡o. Nh°ng hÇ sinh thái Óng cÏ ng­p n°Ûc theo mùa ·c tr°ng ß ây cing m¥t d§n. <p class="extra"> <b>2. Gia ình bác M°Ýi Mích ti¿p ón oàn nh° nhïng ng°Ýi thân</b> <p class="sign"> Sau h¡n 2 ti¿ng ch¡y qu£ng °Ýng g§n 100km, tính të thË xã Tân An, 4 chi¿c xe, trong ó có thêm xe cça gia ình Hãp, em trai Minh oàn và là con nuôi cça gia ình bác M°Ýi Mích, ¿n bÝ sông Vàm CÏ Tây, n¡i tr°Ûc ây là b¿n phà qua mÙt huyÇn mÛi Tân H°ng, nay °ãc thay b±ng chi¿c c§u úc mÛi thông xe cách <a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi02.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi02a.jpg" align="right" width="120" height="89"></a> <a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi04.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi04a.jpg" align="right" width="120" height="89"></a> ây không lâu. ThÝi buÕi viÅn thông i ¿n t­n chÑn èo heo hút gió, sau mÙt cú  Alô , Út Na, con trai bác M°Ýi °a chi¿c ghe lÛn ra ón c£ oàn vào nhà. Anh cing không quên gíi g¯m các chi¿c xe cho bà con trên b¿n trông coi à các bác tài yên tâm lên ghe cùng vui chung vÛi oàn. Nhà Bác M°Ýi cách b¿n không bao xa nên ghe vëa ra giïa dòng ¿n ngã ba sông ã th¥y cn nhà ba gian cça bác sau båi tre và ám låc bình. Con n°Ûc nm nay ã nh£y lên sân tr°Ûc nhà và có d¥u hiÇu còn dâng lên nïa trong nhïng ngày tÛi. <p class="sign"> Vã chÓng Bác M°Ýi và con cháu ón chào oàn nh° nhïng ng°Ýi thân quen lâu ngày g·p l¡i. Bác còn bày ra n¡i phòng khách trang trÍng nhïng k÷ v­t mà oàn <a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi05.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi05a.jpg" align="right" width="120" height="89"></a> CHS LVC ã t·ng gia ình hai bác và °a cho khách xem t­p £nh k÷ niÇm nhïng l§n oàn xuÑng thm tr°Ûc. Sau hai nm, nhìn l¡i g°¡ng m·t gia chç ß tuÕi g§n 80 có nhn nheo thêm ôi chút, nh°ng v«n còn tinh anh và hÏm hÉnh nh° ngày nào. CuÙc Ýi të bao th¿ hÇ g¯n bó vÛi thiên nhiên miÁn sông n°Ûc xa xôi này ã hình thành nên mÙt thé minh tri¿t áng cho ng°Ýi dân thành thË ph£i suy ngh) bßi sñ dung dË, chân tình và lòng m¿n khách. Và sâu xa h¡n là mÙt phong cách sÑng hÓn nhiên tñ t¡i sau khi ã hoàn thành trách nhiÇm làm ng°Ýi, làm gia tr°ßng mÙt ¡i gia ình lÛn. Bác M°Ýi khoe ã chu©n bË xây nhà mÓ c¡nh bên à cho ngày gi£ të cõi Ýi, úng theo quan niÇm dân gian vÁ ki¿p ng°Ýi sÑng gíi thác vÁ (sinh ký tí quy). Bác còn ân c§n mÛi oàn chúng ta nm tÝi vÁ s½ lai rai ngay trong nhà mÓ này. </td> <td width="49%" valign="top"> <font color="#000080"><FONT face="Times New Roman, Times, serif" size=3> <p class="sign"> <a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi06.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi06a.jpg" align="left" width="120" height="89"></a> <a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi07.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi07a.jpg" align="left" width="120" height="89"></a> Các cô con gái cça bác M°Ýi ã chu©n bË théc n sµn cho bïa tr°a, nên  Ùi ngi tóc dài të ph°¡ng xa khÏi ph£i vào b¿p và ch°¡ng trình chuy¿n này có thay Õi so vÛi nhïng l§n tr°Ûc. Tr°Ûc giÝ c¡m tr°a và trong khi chÝ các con cháu bác M°Ýi ß quanh vùng ti¿p tåc qui tå vÁ chia vui vÛi khách, chi¿c ghe cça gia ình °a các thành viên trong oàn i mÙt vòng à ng¯m c£nh biÃn n°Ûc mênh mông. Chi¿c ghe ch¡y ngay trên mãnh ruÙng cça gia ình Bác M°Ýi, nay ng­p g§n 2 mét. Tài công nh­n bi¿t °Ýng i dña vào nhïng ngÍn cây tràm trÓng trên bÝ ruÙng hay nhïng chi¿c chòi chÉ còn th¥y mái. C£nh quan mùa n°Ûc nÕi qu£ th­t em l¡i cho khách mÙt c£m giác thú vË khó t£& <p class="extra"> <b>3. BuÕi vn nghÇ bÏ túi trong bïa c¡m tr°a</b> <p class="sign"> <a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi08.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi08a.jpg" align="right" width="120" height="89"></a> <a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi09.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi09a.jpg" align="right" width="120" height="89"></a> Bïa n tr°a dân dã °ãc dÍn ngay trên hiên nhà, ám dân nh­u ngÓi trên nÁn g¡ch bông, còn hai bàn tròn dành cho các giai nhân không quen ngÓi x¿p b±ng. Món n chç lñc hôm nay là cá lóc Óng n°Ûng trui cuÑn bánh tráng rau sÑng và cháo  gà i bÙ xé phay, °ãc tng c°Ýng thêm món vËt quay bánh mì và uôi vÛi móng eo bò khìa do khách mang ¿n à lai rai vÛi bia lon 33 và  n°Ûc m¯t quê h°¡ng. <p class="sign"> Phi Phúc, ng°Ýi sinh ra và lÛn lên vùng Óng Tháp, héng khßi nh° hÕ vÁ rëng, ã làm  chç xË cho các ti¿t måc ca hát trong bïa c¡m hôm nay. Khách và chç thay nhau em lÝi ca ti¿ng hát giúp vui làm cho không khí trß nên sôi nÕi. Các chàng rà và ·c biÇt cô Chín, ¡i diÇn cho gia ình, trÕ tài ca vÍng cÕ. Giá mà giáo s° Tr§n Vn Khê chéng ki¿n buÕi vn nghÇ bÏ túi giïa biÃn n°Ûc bao la, ch¯c không khÏi c£m kích vì phong cách Ýn ca tài tí ã i vào trong <a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi10.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi10a.jpg" align="left" width="120" height="89"></a> <a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi11.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi11a.jpg" align="left" width="120" height="89"></a> tâm kh£m cça ng°Ýi dân Nam bÙ miÁn sông n°Ûc. Ph£i chng lÝi ca tiêng hát truyÁn thÑng này ã °ãc hình thành và b£o tÓn à áp éng °ãc nhu c§u tinh th§n cça nhïng con ng°Ýi i tiên phong mß n°Ûc t¡i n¡i heo hút này. Trong khung c£nh này, thì chÉ có m¥y câu vÍng cÕ hay làn iÇu dân ca Nam bÙ là phù hãp và dÅ làm xao xuy¿n long ng°Ýi& <p class="sign"> RÓi cuÙc vui nào cing ph£i có lúc tàn, oàn khách t­p hãp trong phòng khách chào të biÇt và tng quà gia chç, môt nghi lÅ mà trong nhïng l§n tr°Ûc oàn chúng ta thñc hiÇn khi b°Ûc vào nhà. <p class="sign"> oàn lên °Ýng trß l¡i thË xã Long An à g·p l¡i b¡n Lê Vn S¥m t¡i nhà hàng Yesterday. <p class="extra"> <b>4. Bïa tiÇc t¡i nhà hàng Yesterday và nghË quy¿t vÁ viÇc dùng të  mùa n°Ûc nÕi </b> <p class="sign"> B¡n Lê Vn S¥m, vÑn sinh tr°ßng t¡i xã Ph°Ûc H­u, huyÇn C§n GiuÙc, Long An, hÍc khóa 75 Tr°Ýng THPT LVC. ThÝi hÍc sinh, b¡n tÏ ra có nng khi¿u hÙi hÍa, tham gia trang trí trong các Ngày TruyÁn ThÑng 23 tháng ch¡p bên c¡nh th§y TÕng giám thË kiêm d¡y v½ NguyÅn Hïu LÙc và th§y ki¿n trúc s° Lê Trung Tân, <a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi12.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi12a.jpg" align="right" width="120" height="89"></a> nên sau ó theo hÍc ngành ki¿n trúc và trß vÁ quê h°¡ng công tác. Tuy không có chéc vå gì lÛn lao trong tÉnh, nh°ng vÛi nghÁ chuyên môn vïng vàng, b¡n cing là mÙt nhân v­t khá thành công, °ãc nhiÁu ng°Ýi bi¿t. Vì th¿ viÇc ti¿p ãi oàn th§y cô và b¡n m×i nm mÙt l§n vÛi t° cách  chç nhà không ph£i là chuyÇn lÛn lao l¯m. <p class="sign"> Câu chuyÇn trong buÕi hÍp m·t cuÑi chuy¿n i không còn là vn nghÇ vn gëng mà là v¥n Á sí dång ngôn të cho phù hãp vÛi thñc t¡i, mÙt Á tài mà m×i l§n <a href="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi13.jpg"><img border="0" src="VungNuocNoi2011/VungNuocNoi13a.jpg" align="left" width="120" height="89"></a> xuÑng mùa n°Ûc nÕi Áu °ãc ·t ra mÙt cách béc xúc. Nên dùng të nào thích hãp h¡n h¿t vÛi c£nh låt ß miÁn l°u vñc sông Cíu Long nói chung và vùng Óng Tháp M°Ýi nói riêng: N°Ûc li hay n°Ûc nÕi. <p class="sign"> B¡n S¥m nh¯c ¿n mÙt câu th°Ýng xu¥t hiÇn nhiÁu trên các ph°¡ng tiÇn truyÁn thông: SÑng chung vÛi li. Th§y Lý bèn Ënh ngh)a li là hiÇn t°ãng n°Ûc dâng và cuÑn trôi mÍi thé trên °Ýng di chuyÃn gây ra nhiÁu thiÇt h¡i cho ng°Ýi và cça, Óng thÝi rút nhanh, nên không thà dung të li ß ây mà c§n ph£i ra  nghË quy¿t dùng të n°Ûc nÕi. <p class="sign"> Ng°Ýi vi¿t ang có tr°Ûc m·t m¥y cuÑn tñ iÃn, ·c biÇt cça miÁn Nam bÙ: Tñ vË Annam Latinh (1772-1773) cça Pigneaux de Behaine (Bá a LÙc), ¡i Nam QuÑc âm Tñ vË cça Huónh TËnh Paulus Cça (¥n b£n 1895-1896) và Tñ vË Ti¿ng ViÇt MiÁn Nam cça V°¡ng HÓng SÃn, Nhà xu¥t b£n Vn Hóa 1993. Trong 3 cuÑn này, không tìm th¥y có të li theo ngh)a n°Ûc lên, mà chÉ có të låt có ngh)a n°Ûc tràn, n°Ûc nÕi nhiÁu ch× và të n°Ûc nÕi có ngh)a n°Ûc tích l¡i nhiÁu, nÕi lên trên m·t ¥t. Trong ViÇt Nam Tñ vË cça HÙi Khai Trí Ti¿n éc (Hà NÙi 1931), có të li là m°a nguÓn, nh°ng không có të n°Ûc nÕi. Còn trong Tñ iÃn ViÇt - ViÇt trên m¡ng të li có ngh)a n°Ûc dâng cao ß vùng nguÓn, dÓn vào dòng sông trong mÙt thÝi gian t°¡ng Ñi ng¯n, do m°a ho·c tuy¿t tan gây ra. Và låt là hiÇn t°ãng n°Ûc dâng cao do m°a, li gây ra làm ng­p c£ môt vùng rÙng lÛn. <p class="sign"> Nh° v­y là ã rõ, t¡i Óng b±ng sông Cíu Long không có hiÇn t°ãng thiên nhiên gÍi là li, li Ñng, li quét nh° ß các tÉnh g§n núi ß miÁn trung và miÁn b¯c, nên trong ngôn ngï ng°Ýi miÁn Nam tr°Ûc ây không có të li mà chÉ có të låt và n°Ûc nÕi. N°Ûc li âu ß trên nguÓn cách hàng ngàn cây sÑ tràn xuÑng khi¿n n°Ûc vùng l°u vñc dâng lên të të rÓi l¡i rút ra biÃn. Tuy có lúc có n¡i n°Ûc dâng cao quá có thà gây ôi chút thiÇt h¡i cho nông dân, nh°ng nói chung mùa n°Ûc nÕi em ¿n r¥t nhiÁu iÁu lãi. Theo bài  T£n m¡n chuy¿n i thm V)nh H°ng&  trên m¡ng cça b¡n NguyÅn Công Quý, ng°Ýi tëng °ãc cha h±ng nm °a vÁ thm quê h°¡ng Óng Tháp khi còn là hÍc sinh, chÉ xin liÇt kê m¥y lãi ích chính sau: Bà con nông dân khai thác thçy s£n (và cÍng låc bình ph¡i khô), N°Ûc ría phèn và diÇt sâu r§y h¡i lúa, Mang phù sa bón Óng giúp lúa nng xu¥t cao trong mùa tÝi, T¡o iÁu kiÇn cho tôm cá có môi tr°Ýng sinh s£n v.v& <p class="sign"> N¿u trong bài lu­n vn cça hÍc sinh mà dùng mÙt të chÉ không úng mÙt sñ v­t thì th§y cô giáo g¡ch d°Ûi të ó và phê là không úng, không sát (impropre). Còn áp ·t cho mÙt cÙng Óng dân c° Ëa ph°¡ng mÙt të không úng vÛi thñc t¡i, không nhïng gây nên sñ béc xúc khó chËu, mà còn có thà ¿n mÙt chç tr°¡ng kh£ d) gây nhiÁu thiÇt h¡i nhiÁu cho Ëa ph°¡ng ó. Mà cå thà là có n¡i lãnh ¡o ã cho ¯p ê ngn n°Ûc hay khoanh vùng cho dân vào  tránh li và k¿t qu£ là ng°Ýi dân lén lút phá ê hay bÏ trÑng các cn hÙ chính quyÁn xây cho, ra ngoài sÑng vÛi con n°Ûc à ki¿m thêm con cá, con tôm, con rùa con r¯n& <p class="extra"> <b>K¿t lu­n</b> <p class="sign"> Chuy¿n i TM mùa n°Ûc li m×i l§n m×i khác, luôn có ng°Ýi mÛi và iÁu kiÇn cing mÛi, nh°ng l§n nào cing giúp khám phá thêm iÁu thú vË n¡i vùng ¥t có hÇ sinh thái ·c thù này. Ng°Ýi nông dân ß ây ã bao Ýi ã bi¿t thích nghi vÛi chu kó hai mùa m°a n¯ng, lúc n°Ûc dâng cao rÓi l¡i giñt xuÑng, úng nh° lÝi d¡y cça thánh hiÁn x°a  Thu­n thiên gi£ tÓn, NghËch thiên gi£ vong (N°¡ng theo trÝi thì tÓn t¡i mà chÑng l¡i vÝi trÝi thì diÇt vong). Nh°ng không bi¿t rÓi mai ây, viÇc bi¿n Õi khí h­u toàn c§u mà dñ báo Óng b±ng sông Cíu Long là n¡i s½ chËu £nh h°ßng sÛm nh¥t và n·ng nÁ nh¥t và các công trình thçy iÇn trên §u nguÓn sông Mê Kong s½ tác h¡i nh° th¿ nào ¿n Ýi sÑng nhïng ng°Ýi nông të bám l¥y vùng ¥t n§y të bao th¿ hÇ. <p class="sign"> Lãnh ¡o bao giÝ cing là tiên liÇu. C§u cho nhïng ng°Ýi có trách nhiÇm bi¿t lo xa cho dân mình b±ng cách giï gìn và b£o vÇ môi tr°Ýng sÑng h¡n là lo xây dñng cho b±ng °ãc °Ýng s¯t cao tÑc, nhà máy iÇn h¡t nhân hay nhïng t°ãng ài nguy nga... Cái giá ph£i tr£ cho viÇc phá rëng §u nguÓn và xây dñng bïa bãi các công trình thçy iÇn ngn sông và nhà cía vùng h¡ l°u khi¿n nm nào cing x£y ra li låt tàn phá các tÉnh miÁn trung là mÙt bài hÍc quá ¯t. <p class="sign"> Nh°ng ó là chuyÇn cça nhïng ông lÛn. Còn hai thÝi iÃm trong nm áng cho chúng ta xuÑng TM là lúc n°Ûc giñt và mùa giß chà. Hy vÍng có mÙt ngày l¡i có dËp xuÑng thm bác M°Ýi nïa khi giß chà. <p class="sign"> Xin c£m ¡n gia ình bác M°Ýi Mích và b¡n Lê Vn S¥m vì sñ ti¿p ón thân tình dành cho oàn CHS LVC. <p style="margin-top: 20; margin-bottom: 0; text-indent:0 ; line-height:10%; margin-left:20; margin-right:10" align="left"> &nbsp; </i><br><p class="sign"> &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; - tháng 9.2011 -<br> <b>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; HÓ Công H°ng</b> <p> <p> <script>ShowFooter(2,0);</script> </body> </html>